Sosyal Destek

Geçici koruma başvuru sahibi veya statü sahibi Suriyeliler ile uluslararası koruma başvuru sahipleri ve statü sahiplerine yönelik, ilgili mevzuat çerçevesinde, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın hizmet modelleri kapsamında psiko-sosyal destek hizmetleri ile koruyucu-önleyici, iyileştirici-rehabilite edici ve güçlendirmeye yönelik hizmetler sunulmaktadır. Buna göre şiddet mağduru kadın, yoksulluk yaşayan ihtiyaç sahipleri, ihmal ve istismar mağduru çocuk, engelli ve yaşlı bireylere yönelik sosyal hizmet ve sosyal yardım çalışmaları yürütülmektedir. 

Şiddete uğramış kadınlar ve beraberindeki çocuklar için sağlanan sosyal destek hizmetleri bir diğer önemli alanlardan biridir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olarak 81 ilimizde hizmet veren Kadın Konukevleri ve Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM)   aracılığıyla, uluslararası koruma ve geçici koruma kapsamındaki yabancı kadınları da içerecek şekilde, kadına yönelik şiddetin  mağduru olan tüm bireylere ihtiyaç duydukları psikososyal destek  hizmetleri sunmakta, ayrıca koruyucu-önleyici çalışmalar yürütülmektedir.

Ülkemizde bulunan yabancı uyruklu çocuklar Türk çocuklara yönelik uygulanan eğitim, sağlık, sosyal yardım, bakım ve korunma gibi tüm haklardan eşit şekilde faydalanmaktadır. Ülkemize düzensiz göç yolu ile gelen ve kolluk birimleri tarafından tespit edilen refakatsiz çocuklar hakkında 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 66’ncı maddesi gereği, Bakanlığımızın 20.10.2015 tarih ve 152065 sayılı Refakatsiz Çocuklar Yönergesi doğrultusunda hizmetler yürütülmekte olup, gerçekleştirilen tüm işlemlerde çocuğun yüksek yararının gözetilmesi esastır. Başvuru ve kayıt işlemleri tamamlanan refakatsiz çocuklara 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında koruyucu ve destekleyici tedbirler uygulanmakta ve böylece hiçbir çocuğun risk altında bırakılmaması sağlanmaktadır. 

Çocuklara yönelik hizmetlerde temel hedefimiz her çocuğun aile ortamında bakımını sağlamaktır. Bu amaçla korunma ihtiyacı olan çocukların aile ortamına en yakın sistem içerisinde yetiştirilmesi, temel güven, aidiyet ve sorumluluk duygusunun kazandırılması, sürekli ve tutarlı bir bakım hizmeti sağlanması amacıyla koğuş tipi yapılar yerine aile odaklı hizmetlere öncelik verilmekte bunun mümkün olmadığı durumlarda ise en son seçenek olarak ev tipi hizmet modelinde çocukların bakımı sağlanmaktadır. Bu çerçevede çocuklar öncelikle aile odaklı hizmetlerden yararlandırılmaktadır.

Kurum bakımına alternatif model olarak geliştirilen ve aile odaklı hizmetlerimizin temelini oluşturan Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) Hizmeti ile çocuklar kurum bakımına alınmadan öz aileleri yanında desteklenmekte ve bu sayede aile birliği ve bütünlüğü korunmaktadır. 

Çocukların aile ortamında ve aile sıcaklığını hissederek yaşamaları için koruyucu aile uygulamasının yaygınlaşmasına büyük önem verilmektedir. Çocuğa sağladığı aile ortamı ile çocuğun psiko-sosyal gelişiminin sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesi ve geleceğe hazırlanmasını sağlayan koruyucu aile sistemi, aileler için de duygusal yönden zenginleştirici bir süreç olmaktadır.

Aile odaklı hizmetlerin mümkün olmadığı hallerde 0-12 yaş grubu çocuklar ev tipi bakım kuruluşları olan Çocuk Evi ve Çocuk Evleri Sitesi’nde; 13-18 yaş grubu çocuklar ise ihtisaslaştırılmış Çocuk Destek Merkezleri’nde bakım altına alınmaktadır.

Çocuk Destek Merkezleri’nde bakım altında bulunan çocuklardan göç sürecinde veya göç sonrasında ailesinden ayrı düşmüş çocukların aile bütünlüğünün sağlanması amacıyla ailelerinin takibi ve aile birleştirilmesine yönelik çalışmalar ilgili kurumlarla işbirliği içerisinde yapılmaktadır. Ayrıca bu merkezlerde çocuklara yönelik bireyselleştirilmiş psiko-sosyal destek ve sosyal uyum vb. hizmetler de sunulmaktadır.

Sosyal destek hizmetleri kapsamında bakıma ihtiyacı olan engellilere ve yaşlılara bakım ve rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetleri sunulmaktadır. Türkiye’de ikamet izniyle bulunanların ikamet izni süresince engelli bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde kalma hakları bulunmaktadır.  

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün sosyal ve ekonomik sebeplerle bakım ihtiyacı olan engellilere aile yanında bakımı hedefi doğrultusunda evde bakım destek yardımı ödemesi de bulunmaktadır. 

Aile yanında bakımı mümkün olmayan engellilerin öncelikle Bakanlığa bağlı hizmet veren bakım ve rehabilitasyon merkezlerine bağlı olarak hizmet vermekte olan umut evlerinde bakılmaları öngörülmektedir. Türkiye’de 153 (24.09.2020 tarihi itibariyle)  adet Umut Evi aktif olarak çalışmalarını sürdürmektedir. Umut evleri engelli bireylerin en fazla 6 kişilik küçük gruplar hâlinde bir apartman dairesinde veya müstakil bir evde diğer komşuları ile birlikte yaşamlarını sürdürmesine imkân sağlayan evlerdir. 

Umut evlerine yerleştirilmesi mümkün olmayan engellilerin yerleştirilmesinde ikinci tercih Engelsiz Yaşam Merkezleridir. Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı olarak hizmet veren Engelsiz Yaşam Merkezi ve gündüzlü hizmet veren Aile Danışma ve Rehabilitasyon Merkezleri de bulunmaktadır. Geçici ve misafir bakım hizmetleri de resmi bakım merkezlerinde oluşturulan misafir kontenjanları çerçevesinde bakım ihtiyacı olan engellinin geçici (1 Ay ) bakımının sağlanmasına yönelik hizmet çeşididir. Ayrıca Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri tarafından bakıma ihtiyacı olan engelli olduğu tespit edilen, engellinin yaş, cinsiyet ve engel türüne göre durumuna uygun, bireysel bakım planı doğrultusunda bakım hizmetinin verildiği özel kuruluşlar olan Özel Bakım Merkezleri de bulunmaktadır. Son olarak, evde bakım ücreti almayan fakat engellisine bakmakta zorlanan ailelere profesyonel bir bakıcı personelin bizzat engellinin evine giderek bakım ihtiyaçlarının karşılandığı ücretsiz evde bakım desteği de sunulmaktadır.

%40’tan yüksek engeli bulunan Geçici koruma altındaki Suriyelilerin de engelli bakım merkezlerinde bakımları, rehabilitasyonları ve danışmanlık hizmetlerinden faydalanma hakkı bulunmaktadır.  Bakıma ihtiyacı olduğu yapılan sosyal inceleme ile tespit edilen  ve uluslararası koruma ve geçici koruma altındaki yabancıların da gündüzlü ve yatılı engelli bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakımları, rehabilitasyonları ve danışmanlık hizmetlerinden faydalanma hakkı bulunmaktadır.  Engelliler geçici ve misafir bakım hizmetleri, gündüzlü bakım hizmetleri, evde bakıma destek yardımı, toplumsal destekli hizmetler, yatılı bakım hizmetleri ve özel bakım merkezi hizmetlerinden faydalanabilmektedirler. 

Türkiye’de yaşlılara sunulan bakım hizmetleri çerçevesinde ise özel ve  Bakanlığımıza bağlı resmi ve yatılı 153  huzurevi, huzurevi yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi,  ve  diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı 25 huzurevi yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi  bulunmaktadır. Ülkemizde bulunan 60 yaş ve üzeri yaşlı ikamet izni sahibi yaşlılar ile uluslararası koruma ve geçici koruma altındaki yabancı yaşlılara yönelik sunulan hizmetlere ilgili mevzuat ile belirlenen koşullara sahip olunması halinde başvurma hakkı bulunmaktadır. 

BİLGİ

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olarak verilen sosyal destek hizmetleri hakkında daha detaylı bilgi almak için, ALO 183 Sosyal Destek Hattını arayabilir, bulunduğunuz ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvurabilir veya www.aile.gov.tr adresini inceleyebilirsiniz.